SODEV raporu: AK Parti ve MHP'liler Türkiye'den umudu kesti, HDP'lilerin en büyük derdi...

Sosyal Demokrasi Vakfı (SODEV) Türkiye’nin farklı bölgelerinden gençlerin temel sorun alanları ve beklentilerini ölçerek, Gençlik Araştırması Raporu’nu kamuoyuyla paylaştı.

19.05.2020, Sal - 17:01

SODEV raporu: AK Parti ve MHP'liler Türkiye'den umudu kesti, HDP'lilerin en büyük derdi...
Haberi Paylaş

İşsizlik ve ekonomik bağımsızlıkla ilgili sorunların öne çıktığı rapora göre, Türkiye gençlerinin vazgeçilmezleri arasında adalet, liyakat ve özgürlük yer alıyor.

"İmkânınız olsa yurt dışına çıkar mısınız" ve "başınıza olumsuz bir şey gelme ihtimali var mı?" sorularına parti tercihi gözetmeden verilen cevaplar sıralanmış.

Buna göre gençlerin çoğu, çareyi yurt dışında görürken, AKP’li gençlerin neredeyse yarısı, MHP’li gençlerin ise yüzde 68’i Türkiye’den gitmek istiyor.

Araştırma, gençlerle 600 örneklem üzerinden, Türkiye’nin 12 ilinde telefon destekli bilgisayar üzerinden gerçekleştirilmiş.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlenen bilgilere göre, toplam nüfusun yüzde 15’ini oluşturan 13 milyon genç nüfusuyla 20 AB üyesi ülkenin nüfusunu geride bırakan Türkiye’de, gençlerin öncelikli sorunları eğitim ve istihdamda yer alamamak, fırsat eşitsizliği ve güvencesizlik olarak görülüyor.

Bu güvensizlik ortamı gençleri başka ülkelerde yaşama hayallerine sürüklerken, günü kurtarmaya dönük politikalar yerine, özellikle salgın sonrası birincil dereceden gençleri etkileyecek olan istihdam sorunlarının çözümü için acil önlemler paketi beklentisi birçok kesim tarafından dillendiriliyor.

"Bir yıldan fazla süredir iş arayan 15-24 yaş arası genç sayısı son iki yılda 74 binden 183 bine çıktı"

Rakamlarla genel bir tablo vermek gerekirse; her dört gençten biri işsiz. Genç kadınlarda işsizlik oranı 2018 yılında yüzde 25,3 iken, geçtiğimiz sene yüzde 30,6’ya yükseldi.

Gençlerde istihdam oranı ise 2019 yılında yüzde 33,1 oldu. İstihdam edilen gençlerin yüzde 17,7'si tarım, yüzde 28,2'si sanayi, yüzde  54,1'i ise hizmet sektöründe yer alıyor.
 
15-24 yaş arası nüfusun yüzde 25,7’si ne eğitimde ne istihdamda. Mesleki ve teknik lise veya üniversite mezunu her üç gençten biri ne eğitimde ne istihdamda.

2018-2019 yıllarında iller arası göç eden nüfusun yüzde 35’i, 15-24 yaş aralığındaki gençlerden oluştu.

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) ülkeleri arasında bir kıyaslama yapıldığında ise, devletin eğitim kurumlarına öğrenci başına en az harcama yaptığı ülke Türkiye olarak tespit ediliyor; zira ilkokuldan üniversiteye kadar olan dönemde öğrenci başına kamu harcamasında Türkiye, OECD ülkeleri arasında en son sırada yer alıyor.

SODEV araştırmasına göre, Türkiye genelinde gençlerin yüzde 70’i ekonomik anlamda ailelerinden bağımsız değil. Bu soruya AKP seçmeninin yüzde  65,3’ü, CHP seçmeninin yüzde 66,7’si, HDP seçmeninin yüzde  81,8’i ve İYİ Parti seçmeninin yüzde  75’i, MHP seçmeninin ise yüzde  57,1’i bu şekilde yanıt veriyor. Daha önce başka araştırmaların da desteklediği bu veriler, gençlerin ekonomik anlamda "aile konfor alanının" dışına çıkacak ekonomik araçlardan yoksun kaldığını göstermesi açısından çarpıcı.

Araştırmanın öne çıkan bir noktası ise, gençlerin “özgürlükleri” önem sıralamasında önceliklendirmesi. Gençlerin yüzde 68,3’ü için 'düşüncelerinizi özgürce ifade edebilmek' birincil öncelik iken, yüzde 52’si ise başkalarının düşüncelerini özgürce ifade edebilmelerini önemsiyor. Özgürlük konusunda hassasiyet CHP seçmeni arasında daha yüksek iken, dini değerlerin önceliği daha alt sırada; dolayısıyla CHP seçmeni gençler daha seküler bir zemin sergiliyor.

SODEV Genel Başkanı Ertan Aksoy, “Twitter üzerinden oluşan bir gençlik algısı var, ama gerçek durum çok daha farklı. Önceliklerinde toplumsal ve kişisel değerde en çok öne çıkan şey “özgürlük” ve “kendini ifade etme hakkı” meselesi” diyor.

"15-24 yaş arası 1 milyon 156 bin genç, hem okumak hem de çalışmak zorunda kalıyor"

Yurt dışında yaşama konusunda ise gençler oldukça istekli. Türkiye genelinde gençlerin yüzde 62,5’u, imkanları olsa yurtdışına yerleşip orada yaşamayı istediklerini ifade ediyorlar. Bu oran, oy verdikleri siyasi parti 2002 yılından beri tek başına iktidar olmasına rağmen, AKP seçmeni gençlerde yüzde 47,5 iken, CHP seçmeninde yüzde 74,4. Diğer parti seçmenlerinde yüzde 60 bandında bir kesim bu konuda olumlu düşünüyor.

Aksoy, “AK Partili gençlerin yarısı ise, her ne kadar 18 yıldır iktidarın güvencesini hissetmelerine rağmen, yurtdışına çıkmak istiyor. Sizin için ne önemlidir sorusuna verilen yanıtlarda bunun cevabı gizli. Birinci sırada özgürlüğünü, ikinci sırada da bir başkasının kendisini ifade etme hakkını önceliklendiriyor. Dolayısıyla özgürlükten sonra açıklanabilecek bir durum bu. İnsanların tweet attığı için tutuklandığı bir iklimde bu şekilde hissediyor olabilir” görüşünü dile getiriyor.

Aksoy bu noktada çarpıcı bir gençlik değerlendirmesinde bulunuyor ve gençliğin mevcut kutuplaşma çizgilerinin ötesinde bir arada yaşama çabalarında bulunduğuna dikkat çekiyor:

“Türkiye siyaseti, 3 bin trol Twitter hesabına sıkıştırılmış durumda. Oradakilere bakıp değer yargıları onlardan ibaret sanıyoruz. Ancak gerçeklik öyle değil. Gençler karşılaştığımız troll hesaplardan farklı algılıyor, özgürlükleri önemsiyor. Sahada toplumun her kesimi, bir arada yaşamanın, özgürce yaşamanın koşullarını halen arıyor, bunun oluşması için çaba harcıyor. Gençlikte bu eğilim çok daha baskın.”

Araştırmada, davranışsal iktisatta son dönemde oldukça revaçta olan “alternatifler üzerinden tercihler yaptırma” doğrultusunda sorular sorularak gençlerin önceliklerinin para mı özgürlük mü olduğu mercek altına alınıyor.

“Hayatınızın kalan kısmının tamamını Suudi Arabistan’da aylık 10 bin dolar kazanarak veya İsviçre’de aylık 5 bin dolar kazanarak geçirme imkanınız olsa hangisini tercih edersiniz?” sorusuna ise Türkiye genelinde gençlerin yüzde 72,2’si İsviçre yanıtını veriyor. Bu oran AK Parti seçmeninde yüzde 60,5; CHP seçmeninde ise yüzde 82,1 düzeyinde.

Hayatlarının geri kalanını 'otokratik' devlet olan Kuzey Kore’de aylık 10 bin dolar veya İsviçre’de aylık 5 bin dolar kazanarak geçirme imkanları olması durumunda ise gençlerin yüzde 64,3’ü yine İsviçre’den yana bir eğilim gösteriyor.

Aksoy, “Bunun bir ekonomik krize ve yakıcı bir işsizliğe konu olan bir dönemde yaşanması şaşırtıcı ve bir açıdan da sevindirici oldu. Yanlış kanıların aksine gençlik dinini, inancını istediği şekilde yaşamak istiyor ama birincil önceliği özgürlüğü” yorumunu yapıyor.

İş bulma süreçlerinde ise gençler torpil ve kayırmacılığın halen geçerli olduğunu düşünüyor. Türkiye genelinde katılımcıların yüzde 79,3’ü yetenekli de olsa bir gencin iş başvurusu sırasında “arkası sağlam” ve “torpilli” bir başka gence yerini kaptırabileceği görüşünde. Bu oran AKP seçmeni gençlerde yüzde  66,5 iken, en yüksek oran yüzde 93,8 ile İYİ Parti seçmeni arasında gözlemleniyor.

Yetenekli bir gencin başarılı olacağı ve mutlaka bir yere geleceğine ilişkin inanç gençler arasında ancak yüzde 20,7 oranında geçerli. Yani gençlerin yalnızca yetenek ile bir yere gelinebileceğine ilişkin inançları çok zayıf görünüyor. Katılımcıların yüzde 70,3’ü Türkiye’de arkası sağlam bir kişinin yetenekli bir gencin önüne geçebileceğini düşünüyor. Kayırmacılık ve “arkası sağlam olmanın” yükselmek için önemli bir koşul olarak görülmesi ve bu inancın gençler arasında yaygınlığı üzerinde dikkatle durulması gereken bir veri.

Bu durum AKP’den, henüz oy kullanmayan gençlere kadar tüm grupları ortak kesen bir algı olarak karşımıza çıkıyor. Oranlar özellikle AKPi ve HDP seçmeni dışındaki tüm seçmenler ve henüz seçmen olmayanlarda yüzde 80’lerin üzerine çıkan bir düşünce. İyi Parti’ye oy veren gençlerin yüzde 93,8’i, CHP’ye oy veren gençlerin yüzde 88,9’u, oy kullanmayan gençlerin yüzde 83,9’u, MHP’ye oy veren seçmenlerin yüzde 80’i için Türkiye’de yetenekli bir gencin başına gelmesi muhtemel olan şey, arkası sağlam bir gencin onun önüne geçebilir olması.

Aksoy’a göre, hem İYİ Parti’nin yeni kurulan bir parti olması, hem de genç yaşlarından dolayı kamu kurumlarına erişim imkanı olmadığı için bu hissi yaşamış olabilir. Ama, AK Parti ve MHP seçmeni arasında da yüksek rakamlar olması, “bunun artık hakikat olduğu, kanıksanan bir gerçeklik” haline gelmesi.

"Rapora göre her iki HDP seçmeni gençten biri işsiz"

Üniversite sayılarındaki çarpıcı artışa rağmen Türkiye’de iş bulmak ile iyi bir üniversiteden mezun olmak arasında bulunduğu iddia edilen bağlantı ise, gençler tarafından artık kabul görmüyor. Gençlerin yüzde 27,8’i, Türkiye’de üniversitelerin iş bulmak için yeterli donanım sunmadığı düşüncesinde. Bu oran en yüksek HDP seçmeni arasında, zira neredeyse iki HDP seçmeni gençten biri, iş bulmak konusunda üniversitenin sunduğu olanakları yetersiz buluyor.

Gençlerin sosyal medya üzerinden düşüncelerini özgürce ifade edip edemedikleri sorulduğunda ise, bu konuda en “dertli” HDP seçmeni gençler; zira yüzde 54,5’i, sosyal medya üzerinden ifade özgürlüğünü hiçbir şekilde kullanamadığını ifade ederken, bu oran CHP seçmeninde yüzde 12,8, AKP seçmeninde ise yüzde 9,6.

Aksoy’a göre, gençlerin tamamı sosyal medyada siyasi içerik üretmese de ve gündelik yaşantılarından kesitler yayınladıklarında müdahale olmamasını “özgürlük” olarak ifade etmeleri mümkün, zira gençler arasında en çok kullanılan sosyal mecra yüzde 93,2 ile siyasi olmayan bir sosyal paylaşım aracı Instagram iken, onu Twitter ve Facebook izliyor. 1990 sonrası doğan gençler dijital teknolojinin içerisinde büyüyen bir kesim olduğu, "dijital yerliler" olarak tanınıyor ve mobil araçlar üzerinden İnternet dünyasını kullanan bir kuşak olarak görülüyor.

Nerina Azad
Bu haber toplam: 21283 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:00:42:57
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad
x