Yusuf Ziya Döger: Kürdler Birlik mi Olmalı, Yoksa Ortaklaşmalı mı?

Kürdler Birlik mi Olmalı, Yoksa Ortaklaşmalı mı?

Hedef Kürdlerin gelecek inşası olduğuna göre, bu hedef için yapmaları gereken şey, tüm Kürd siyasi meşreplerinin kendisi olarak gelecek inşasına katılmasıdır. Renklerini buna yansıtmaları gerekir. Lakin bu arzusunu gerçekleştirmeye çalışırken kendi bakışını mutlaklaştırmamalıdır.

Yusuf Ziya Döger

28.11.2016, Pts | 23:39

Kürdler Birlik mi Olmalı, Yoksa Ortaklaşmalı mı?
Makaleyi Paylaş

Bir toplumun Tarih arenasında varlık kazanmaması için gerekli ön koşul geleceğe yönelik oluşturulan beklenti ve hedeflerde gizlidir. Beklenti ve hedeflerinin gerçekleşmesi o topluma mensup bireylerce ortaklaşa oluşturulan değer ve normlara dayanarak varlık kazanan toplumsal yapılarla mümkün olabilmektedir. Toplumların hedeflenen geleceğe ulaşma yolu, toplumca ortaya konulan tarihsel yapılanmaların ortak çaba ve uğraşla güncellenmesiyle mümkün olabilir. Yani toplumun tarihsel varoluşunu günün reel koşullarına kadar taşıyan toplumsal yapılanma unsurlarının dikkate alınması elzemdir. Bu durum ancak toplumdaki ortak çabalarla orantılı biçimde gerçeklik kazanabilir. Toplumun ortak çabalarıyla oluşturulan bu gerçeklik o toplumun gelecekte dünya milletleri içerisindeki yerini almasına yol açar.

Tarih sahnesinde yer alışlarıyla neredeyse Ortadoğu’nun en eski kavimlerinden biri de Kürdlerdir. Buna rağmen Kürdler dünya milletleri içerisinde bugün hakkettikleri yeri alamamış durumdadırlar. Kürdler bugün dünya milletleri içerisinde hak ettikleri yeri alma uğraşı vermektedirler. Ancak bu geleceğin inşasına çalışırken tarihsel geçmişlerinden miras aldıkları çeşitli açmazlarla da karşı karşıyadırlar. Kürdler açısından gelecek inşasına yönelmek bu açmazların ortadan kaldırılmasını kaçınılmaz bir zorunluluk haline getirmektedir. Kürdlerin karşı karşıya oldukları tarihsel açmazları çözme becerisi geliştirmeleri pekâlâ mümkündür. Ancak günümüz açısından durum ele alınınca tarihsel açmazların an be an güncellendiğini ve hala kullanılmaya devam ettiğini görmekteyiz. Bu rağmen Kürdlerin karşı karşıya olduğu tarihsel açmazların çözümü zor olsa da olanak dışı değildir.

Kürdlerin karşı karşıya olduğu tarihsel açmazların kilit noktasını “alan koruma” düşüncesine dayanan toplumsal yapılanma oluşturmaktadır. Kürdler açısından tarihsel bir dinamik olarak karşımıza çıkan “alan koruma” anlayışıyla şekillendirilmiş toplumsal bir yapılanma biçiminin varlığı inkâr edilemez. Ancak Kürdlerin bunu sosyal genetik yoluyla günümüzün kurumsal yapılarına taşımışları sorunun mirengi noktasını oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu tarihsel açmazın günümüz toplumsal yapılanmasını şekillendiren kurumlar aracılığıyla devam ettirildiğini görmekteyiz. Bu yapılanma biçiminin günümüze güncellenerek oluşturulan siyasal yapılar üzerinden kullanılma alışkanlığının devam ediyor olması sorunun çözümünü zorlaştırmaktadır. Ancak Kürd siyasal yapıları arasından ortak hedef ve beklentilerin oluşması halinde bu tür tarihsel açmazların çözümünün kolaylaşacağını da unutmamak gerekir.

Toplumlar için gelecek, uluslaşma/millileşme bilinciyle doğrudan orantılıdır. Kürdlerin karşı karşıya oldukları sorun ve açmazlar bu bilincin şekillenmesi önünde engeldir. Buna rağmen çözümüne yönelik düşünce ve görüşlerin milli bir mutabakatla tartışılmasını da zorunlu kılmaktadır. Kürd siyasi yapılanmalarının her biri kendi mahallesinden bakarak soruna mutlak çözüm reçetesinin kendisinde olduğunu dayatma davranışı sergilemektedir. Bu durum ise sorunu çetrefilleştirmektedir. Yani hem sorunun çözümünü zorlaştırmakta hem de açmazın ortadan kaldırılmasına yönelik bir umutsuzluk aşılamaktadır. Doğal olarak bugün yapılması gereken şey bu umutsuzluğun umuda çevrilmesi yönünde eylemler geliştirmektir. Bu nedenle de her Kürd siyasal organizasyonunun el ele vererek hareket etmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Hedef Kürdlerin gelecek inşası olduğuna göre, bu hedef için yapmaları gereken şey, tüm Kürd siyasi meşreplerinin kendisi olarak gelecek inşasına katılmasıdır. Renklerini buna yansıtmaları gerekir. Lakin bu arzusunu gerçekleştirmeye çalışırken kendi bakışını mutlaklaştırmamalıdır. Hedeflenen ortak gelecek doğrultusunda diğerlerine bakışını dayatmadan üzerine düşeni yapması zorunluluk arz ediyor. Çünkü ötekini kendisine benzetmeye çalışarak belirlenen gelecek hedefinde yer alma isteği bir anlamda ötekine tahammülsüzlüğün de göstergesi olacaktır. Bu anlayışla hareket edilmesi halinde toplum içinde siyasi meşreplerin hareket sınırını genişletme yerine daraltan yapılara yol açacaktır.

Karşısındakine yönelik tahammül sınırını daraltanlar ise gerçek hedefe değil kendi çözümlerine odaklanırlar. Kendi çözümüne odaklananlar dayatma mantığını önemserler. Ürettikleri çözüm biçimini de mutlak doğru yol olarak algılayarak, toplumsal farklılıkları görmeden toplumu tek tipleşmeye doğru sürüklemeye neden olurlar. Oysa Kürdlerin tarihsel geçmişi dikkate incelendiğinde görülecektir ki tek tipleşmeye yönelik çabaların hiçbir zaman kabul görmediğidir. [1] Dolayısıyla her meşrep ortaya konulan/konulacak görüş ve düşüncelerden payına düşeni almaya hazır olmalıdır. Belli bir hedefe yönelmiş siyasal meşreplerin ortak gelecek perspektifi oluşturabilmeleri için birbirilerinde gördükleri eksikliği/eksiklikleri kadı kızı misali tölere etmenin yollarını bulabilmelerinde yatmaktadır.

Kürdlerin millet olarak tarihsel bir geçmişle hep var olma gerçekliği, her aşiretin kendi varlığından taviz vermeden yapı içerisinde yer alması koşuluna bağlı olmasında yatmaktadır. Lakin bu anlayışın çağımız koşullarında Kürdlerin uluslaşmasının önünde bir engel olduğu da unutulmamalıdır. Aşiret yapılanmasının neden uluslaşmaya dönüşemediği (katkı sağlamadığı) analiz edildiğinde ise karşımıza her aşiretin kendi varlığını koruma endişesi taşıdığını görmekteyiz. Bu endişenin işgalci güçlerce/merkezi otoritelerce istismar edilmesi ve sinsi bir biçimde işlenmesi tarihsel açmazın bir başka boyutudur. Geçmişte aşiretler bu anlayışla varlıklarını korumayı başarırken, millileşememe konusunda da sorunun merkezine yerleşerek beraberinde birtakım olumsuzlukların yaşanmasında asıl sebep olmuşlardır.

Kürdler, günümüz toplumsal örgütlenmelerinde aşiretlerin yaşadıkları olumsuzlukları dikkate alarak, birbirlerini görmek ve aralarındaki farklılıkları zenginlik olarak telaki etmelidirler. Mevcut açmazlarının çözüm yolu olarak benimseyecekleri karşılıklı anlayışı geliştirmek mecburiyetindedirler. Öyleyse Kürdlerin yapması gereken benzeştirme üzerine yoğunlaşarak varlık kazanmak değil, farklılıkları aynı potaya alarak koruyup gelişmelerine olanak sağlayan var oluşa yönelmektir. Bu nokta nazarı dikkate alınmadan oluşturulan her türlü birlik beklenmedik erken doğumlara yol açarak bütünlüğün zedelenmesine neden olur.

Eğer Kürdler varoluşlarını bütünlük çerçevesinde sağlam temeller üzerine bina etmek istiyorlarsa ortaklaşmaya dayanan bir birliktelik oluşturmalıdırlar. Bu nedenle birlik ve ortaklaşmaya yüklenilecek anlamları açarak devam edelim.

Birlik ve ortaklaşma üzerinden tarihsel açmazlara bir nebze de olsa çözümler üretebilecektir. Fakat Kürdler sadece birlik amaçlayarak tarihsel açmazlarına yönelmeleri durumunda da çözüm zorlaşacaktır. Çünkü birlik, gücü elinde bulunduranın ötekine tahakküm etmeyi ortaya çıkartır. Bu nedenle birlik yerine ortaklaşmaya yönelmelidirler. Çünkü ortaklaşmanın temelinde bir nebzede olsa farklılıkları kabul etme istidadı vardır. Dolayısıyla Kürdler aralarında “ortaklaşmaya dayanan bir birliktelik” tesis etmek zorundadırlar. Her meşrebin kendisi olarak katıldığı ortak ilke ve değerler etrafında bütünleşerek gelecek hedefine yönelmeleri gerekir. Böylece gerçekleşmesi muhtemel yol kazalarının önüne rahatlıkla geçilebilir.

Örnek verilecek olursak, İTC’nin örgütsel yapılanması ile TC’nin devlet yapılanması ilk önce farklılık arz edenlerle ortaklaşmaya dayalı ilkeler üzerinden oluşturulan anlayışla biçimlendirilmiştir. Ancak her iki yapı da zamanla ayakları yere sağlam basmaya başlayınca ortaklaşmayı ötekileştirerek birlik anlayışına yönelmişlerdir. Bu yönelimleri ise farklılık arz edenler için acı, gözyaşı, katliam ve ötekileştirmeden başka bir şey üretmemiştir.

Cumhuriyet rejiminin 1921’de devreye koyduğu Anayasa herkesin kendisi olarak katılacağı bir yapı öngörmekte iken 1924 Anayasası ile bunu rafa kaldırarak birlik vurgusu öne çıkarılmıştır. Bundan sonra süreç düşman ve ötekileştirme üreterek sistemin varlığını koruma dürtüsüne dönüşmüştür. Dolayısıyla bugün Kürtlerin gelecek hedefini gerçekleştirmesi ancak ortaklaşmaya dayanan birliktelikle mümkün olabilir. Farklı meşreplere bağlı olanlar arasında sadece birlik oluşturmak kısa vadede yeni çözülmelere yol açacağından doğru bir yaklaşım biçimi değildir. Oysa ortak hedefe doğru yol alanlar arasında ortaklığa dayanan birliktelik daha sağlam ve kalıcı çözümler üretecektir.

Eğer Kürdler kendilerine ait olan bir düşünsel dil ve anlayış üretemeyerek, temelde varlıklarına kast eden düşünce ve sistemlerin dil ve anlayışını kullanarak, kendi toplumu içinde farklı düşünenleri ötekileştirmeye yönelirlerse sorunlarını ilelebet çözemeyeceklerdir. Ve her seferinde de buna bir kılıf uyduracaklardır. Bu kılıf konjonktüre uygun davranma eylemdir. Bu kılıfa sığınanlar zamanla kendilerinden olana düşmanlık olmayana ise kucak açma girişimine başlayacaklardır; Sultan Abdülhamid ismi geçtiğinde kendinden geçecek derecede hoşnutluk duyan Kürd ile Atatürk ismi geçtiğinde aynı hoşnutluğu yaşayan Kürd temelde birbirinden farkının olamayacağını bilmek durumundayız. Bunları hangi nitelikleri üzerinden Kürd olarak tanımlayabiliriz ki.

Kürdler bu zihinsel kirlenmişlikten ancak birbirini hoşgörü çerçevesinde görmeye başladıklarında kurtulabilirler. İslamcılığa bulaşmış Kürdün zihinsel kirlenmişlik boyutunu ancak Ümmet birliğine yüklediği öznel anlamla çözmek mümkündür. Benzer kirlenmişlik boyutunu Kemalist ve sol ideolojilere bulaşmış Kürtlerin bu ideolojileri kutsayarak onların peşine takılmalarından anlamak mümkündür.

[1] İdrisi Bitlisinin Osmanlı ile anlaşmaya çalışırken Kürdleri tek bir bey etrafında birleştirememesini görmek gerekir

Bu makale toplam: 5191 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:18:21:12
6 Yorum
Nerina Azad

Yusuf Ziya Döger

Yazarın Önceki Yazıları

İsmail Beşikci’nin Sosyolojik Yanılgısı Türkiye Seçimlerinin Kilidi Kürdler Kürdler ve 24 Haziran Seçimi Neden Demirtaş ama HDP değil? Şeyh Said Kıyamında ve sonrasında neden Kırdlar/Zazalar hedef alındı - 2 Şeyh Said Kıyamında ve sonrasında neden Kırdlar/Zazalar hedef alındı - 1 HDP Kongresinin Düşündürdükleri Şeytanın İşbirlikçilerine Ölüm… Kürdler Sosyolojilerine Yenildiler, Asla Düşmanlarına yenilmediler Batı Karşısında Çöküş, Öze Dönüş Çabaları ve Kudüs Meselesi Ruhumuzu Uyandıran Kerküklü Çocuk Alansal Egemenlik ve Felaket Senaryolarının Yazarlarıi Alansal Egemenlik ve Felaket Senaryolarının Yazarları Hewler Mitingi ve Arka Plan Mesajları Zihinsel Birlikteliğin Yolu: Güney Kürdistan Referandum Umarız Tarih Tekerrür Etmez Kürdlerin Sömürgecileri Başarılı, Kürdler İse Başarısızdır Kürdler Nereye Koşuyor? Bingöl ve Seçimlerdeki Tututmu - II Bingöl ve Seçimlerdeki Tutumu Kuzey Kürd Siyasetinde 'Vicdan Testi' Kürdler Hem Sağdan Hem de Soldan Eritildi Kürdler ve Referandum Devşirmelerin İşlevi/fonksiyonu Yakarak Öldürme (Katletme) Mantıksal Şaşılık Yönetici Erdemli olmayınca… Kürd Gençliğinin Rol Modeli Dr Süleyman Ermeniler ve Kürdler Neden Kaybetiler? (III) Ermeniler ve Kürdler neden kaybettiler? (II) Ermeniler ve Kürdler neden kaybettiler? (I) Kürd Toplumsal Dinamiğinin Çökertilmesi -II- Kürdistan'da Türk Bayrağıyla Yapılan Yürüyüşler Kürd Toplumsal Dinamiklerinin Çökertilmesi İtibarsızlaştırmanın Psikolojisi Kürdler Egemenlik Mi Vatandaşlık Mı İstemeli? Türkiye İslamcılığı Neyi Amaçlıyor? Kürd Orta Sınıfının Çökertilmesi Erdemlilik Olmadan Olmaz Doğu ve Batı Ayrımı Karşısında Kürdlerin Özgünlüğü Türkiye İslamcılığının Riyakârlığı Kurdlerde Hukuk ve Hakkı Üstün Kılma Sykes Picot’çu Türkiye İslamcılığı Türkiye İslamcılarının Kürdü Olmak Siyasette İttihatçı Mantıkla İtibarsızlaştırma Çabası İstilacı Bozkır Türkleri ve Varlığını Koruyan Kürdler Kürdistan’daki Çatışmalı Ortam Neyi Amaçlamaktadır? İslam - İslamcılık İslamcıların Yanılgısı Sömürgeci ve Sömürülen İlişkisi Dört Ayaklı Minare Önünde Ansızın Gelen Ölüm! Ümmeti Bölen! “Kürd ve Kürdistan” Meşruiyet Dayanağı ve Kürdler Kürdlerin Haklı Mücadelesini İtibarsızlaştırma Arayışı Sömürgecinin Amacı Zihinsel Benzetme ve Aldatmadır - II Sömürgecinin Görevi, Aldatma ve Zihinsel Benzetmedir Kabristanımız Varsa Bilin ki Orası Bizim Vatanımızdır DAİŞ saldırılarında Şengal'de neler oldu? Şengal'in bilinmeyenleri... Toplumsal Anomi ve Yeni Arayış Seni Başkan Yapacağız, Karşılığı 'Federal Sistem' Militarist Devletler ve Kürdistan’ın Doğum Sancısı Kürdlerde Sosyal Genetiğin Psikolojik Bağlılığa Dönüşmesi Arayıştaki Kent, Bingöl Ortadoğu’da Reddi Miras Geleneği ve Talan Ekonomisi 7 Haziran’ı Doğru Okumak Kürdistan'da Seçime Kan Sıçratıldı Kürdlerin Egemenlik Anlayışı Allah, Yasin Aktay’ın dediğinin aksini söyler. Siyasetin Doğası ve Rasyonel Davranış Kürdistan Mefküresi ve Siyasi Aktörler (İslamcı Cenah) -2 Kürdistan Mefkûresi ve Siyasi Aktörler -1- Yokoluşu Engellemek!... İttihatçılığa Teslim Edilen Kürd Yapıları Kürdler Nasıl Eritildi Siyaset ve Düşüncede Etik Temsiliyet Sorunu ve Ortadoğu Kürdleri Sessizce Sağdan Eritmek - II Gedik Onarılmamalı, Bilakis Büyütülmeli Kürdleri Sessizce Sağdan Eritmek Hikmet Arayışında Fıtrat ve İrade Etkileşimi Hakikat Tek Olan Değildir, Tek Olan İblisçiliktir Kimliksel Varoluş ve Devletleşme Zorunluluğu Bariyere Dönüşen Öz Sosyal Genetik ve Kürd Siyaseti Duisburg Paneli Azadi Hareketinin Çözüm Önerileri Kürdistan Hakikatini İnşa Et Harekei / AZADÎ Bakur / Türkiye Kürdistan'ından Peşmerge Geçti Kürdler İçin Birlik Değil Birliktelik Anlamlıdır. Akil Adamlar Tiyatrosu Yeniden Sahne Aldı Kürdler Saha Eğemenliğine Oynamamalı Kürtlerin ayak bağı / PKK ve Hizbullah gerginliği Eylem Düşünceyi Şekillendirir. Hareketa Azadinin Rotası Ulus Devlet Mantığı ve Kürdistan Sorunu Kürd Ulusal Mücadelesinde ŞUŞAR TOPLANTISI Kürd Müslümanların Yüzyıllık Serüveni İnsanlığın Turnusol Kağıdı: FİLİSTİN - II Hakkâri’de(Cölemerg) Ne Oldu Ki İnsanlığın Turnusol Kâğıdı: FİLİSTİN Hatip Dicle Ne Dedi ki… Hamidiye Alayları / Devlet Aklının Zorunlu Yapıları Ümmetçi/İslamcı Kürdlerin Zihinsel Bakışı Kürdler “Öğrenilmiş Çaresizliğe” Mahkum Değildir. Birlikteliğe Evet, Ama Nasıl Olacak Evrensel değer mi, İdeolojik körlük mü? Tarihi nasıl okuyalım / Resmi ve yerel tarih Demokratik İslam Kongresi Kürd Hareketindeki Değişimi Nasıl Etkileyecek HDP Türklerle Kardeşlik Ya Kürdlerle... Hamidiye Alayları ve Şeyx Seid Harekatı - II
x