İsmail Beşikci: ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’

’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’

’Kürd olmak beni yoruyor, mağdur ediyor, Kürd olarak zulum görüyorum, en iyisi Kürdlüğü terkedip Türk olduğumu haykırayım…’ demek… Bu insan hakları çerçevesinde bir hak değildir. ‘Baskı ve zulme boyun eğme hakkı’ diye bir hak olamaz.

İsmail Beşikci

29.06.2020, Pts | 10:35

’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’
Makaleyi Paylaş

Mücahit Bilici, Kürtlerin Temsil Sorunu başlıklı yazısında (gazeteduvar, 14 Haziran 2020) ‘Kürdlerin Kürd Olmama Hakkı’ndan söz etmektedir. Mücahit Bilici, bu konuda şunları söylüyor:

Kürtlerin Kürt olmama hakkını hep savunmuş biri olarak şunu söyleyebilirim: Bana göre Kürtlüğü gönüllü terk ve iradi asimilasyon demokratik bir haktır. Kimse mağdur ve başa bela bir kimliğin ağır yükünü taşımak zorunda değildir’

Kürdlerin Kürd Olmama Hakkı, ancak, tek bir koşul altında geçerlidir. Türkler ve Kürdler her bakımdan eşitse, Kürd olmaktan, Kürd toplumunun bir üyesi olmaktan doğan haklar, özgürlükler sağlıklı bir şekilde yaşanıyorsa,  böyle bir hak gündeme gelebilir. Doğal asimilasyonun, iradi asimilasyonun, oluşabileceği ortam, ancak böyle bir ortamdır. Böyle bir ortamın dışında gelişen bir asimilasyon, ancak, devletin zoruyla gerçekleşmiş,  demektir. Bu süreçte de senin iraden, direnişin hiç önemli değildir.

Doğal asimilasyon diye bir olay yoktur. 20. Yüzyıl, hiçbir ulusun, gönüllü olarak asimile edildiğinin göstermemektedir.

Bütün bunların dışında, ’Kürd olmak beni yoruyor, mağdur ediyor, Kürd olarak zulum görüyorum, en iyisi Kürdlüğü terkedip Türk olduğumu haykırayım…’ demek… Bu  insan hakları çerçevesinde bir  hak değildir. ‘Baskı ve zulme boyun eğme hakkı’ diye bir hak olamaz. Baskıya, zulme her koşul altında karşı çıkılmalıdır. Evrensel olan budur. Toplumsal mücadeleler, ulusal kurtuluş mücadeleleri neden gerçekleşiyor?

Bu bakımdan ‘mağdur ve başa bela bir kimliğin ağır yükünü taşımak…’ tan söz etmek yerine, devleti, ‘Kürdlerin doğal haklarını, neden Kürdlerin başına bela ediyorsun…’ diye eleştirmek  ve bu eleştiriyi devamlı kılmak daha doğrudur.

Kürd, Kürdistan sorunu herşeyden önce,  birinci planda,  özgürlük sorunudur, onur sorunudur, ikinci planda ekmek sorunudur. Kucak kucak ekmeğe sahip olabilirsininiz,  Özgürlük yoksa onurlu bir insan olamazsınız.

Londra’da oturan bir Alman yazarı düşünelim. Bu Alman’ın eserlerini, Almanca mı yazdığı, İngilizce mi yazdığı hiç önemli bir konu değildir. Çünkü gerek Almanya’da, gerek İngiltere’de, Alman olmaktan doğan haklarda, özgürlüklerde, Alman toplumunun bir üyesi olmaktan doğan haklarda, özgürlüklerde,  İngiliz olmaktan doğan haklarda, özgürlüklerde, İngiliz toplumunun bir üyesi olmaktan doğan haklarda, özgürlüklerde  bu hakların yaşanmasına hiçbir sorun yoktur.

Örneğin, İstanbul’da oturan bir Kürd yazar için bunları söyleyemeyiz. Bu Kürd yazar, belki asimile olmuştur, Kürdçe bilmemektedir. Belki, Kürdçe konuşabilmektedir ama Kürdçe yazamamaktadır. Kürdçe konuşmayı yazmayı bilse bile, ikircikli bir tutum içindedir. İkircikli olmasında hem ticari hem de siyasi kaygılar vardır. ‘Kürdçe yazarsam  baskı görebilirim, yayınevi baskıyla karşılaşabilir. Kitabım dağıtılmayabilir. Kürdçe yazarsam beni ancak 15-20 kişi okur, Türkçe yazarsam hem baskı olmaz hem de  çok daha fazla insan benim kitabımı okuyabilir…’vs. Bütün bunların, Kürd olmaktan doğan haklar, özgürlükler,  Kürd toplumunun bir üyesi olmaktan doğan haklar, özgürlükler  çerçevesinde değerlendirmesi gerekir.

Kürdlerin, Kürd olmaktan dolayı baskı zulum gördüğü çok doğru bir tesbittir. Rahmetli Niyazi usta birisine kızdığı zaman, ’İnşallah Allah seni Kürd yapar…’ derdi. Kürd olur olmaz, baskı zulum görmeye başlayacağı  açıktı.

Bu baskıya karşı, zulme  karşı olmak, Kürd olmaktan ve Kürd toplumunun bir üyesi olmaktan doğan hakları, özgürlükleri  her koşul altında savunmak önemlidir. Devleti bu yönden eleştirmek çok önemlidir. Devletin, insan olmaktan doğan hakları neden baskı altında tuttuğu çok önemli bir eleştiri konusu olmalıdır. Demokratik mücadele budur. Bu, kitlesellik kazandığı zaman  baskı-zulum geriletilebilir. Örneğin en etkili muhalefet Kürdçe konuşmaktır. Çocuklara Kürdçe konuşmayı, Kürdçe yazmayı öğretmektir.

Milliyetçilik Üzerine…

Ali Fikri Işık, Hukuki ve siyasi statü talep etmek milliyetçilik midir? başlıklı yazısında, (kürdistan24, 5 Mayıs 2020)  böyle diyor. Elbette milliyetçiliktir. Yapılması geren, izlenmesi gereken yol da budur. Neden?

Senin, insan olmaktan doğan hakların, özgürlüklerin, Kürd olmaktan, Kürd toplumunun bir üyesi olmaktan doğan hakların gasbedilmiş. Ülken gasbedilmiş, dilin gasbedilmiş, herşeyin gasbedilmiş. Gasbedilmiş bu haklarını kazanmaya çalışmak Kürdlerin çok doğal bir çabasıdır, toplumsal enerjinin bu yolda sarfedilmesi ise çok doğrudur. Kürdler için milliyetçilik budur. Bu olmalıdır.

Sen, ‘dünyada en büyük Kürd milletidir’ demiyorsun, ‘Bütün dillerin anası Kürdçe’dir’ demiyorsun. Türkleri, Arapları, Farsları… Kürd yapmak için asimile etmek için gayret göstermiyorsun Türklerin, Arapların, Farsların vs. topraklarını işgal etmeye, Kürdistan’ı genişletmeye çalışmıyorsun.

1920’lerde, Araplar, Türkler ve Farslar, dönemin emperyal güçleri Büyük Britanya’nın ve Fransa’nın da belirleyici ve yönlendiricilikleriyle, Kürdleri, Kürdistan’ı, böldüler, parçaladılar, paylaştılar. Bu sürecin, Sovyetler Birliği’nde, Lenin, Stalin, Troçki tarafından, ABD’de Başkan Wilson  tarafından, yoğun bir şekilde savunulan, Ulusların Kendi Geleceklerini Belirleme  Hakkı’nın, yaşama geçtiği bir dönemde gerçekleşmesi dikkate değer bir durumdur. Ondan sonra, Kürdlerin başına lanetli bir çorap geçirdiler. Kürd kimliğini, Kürdistan kimliğini yok etmek için  soykırımlara varan operasyonlar bile geliştirdiler… Bütün dünyanın bunlara sessiz, duyarsız kaldığı da biliniyor.

                                              ***

Kürdler, bölünmenin, parçalanmanın, paylaşılmanın acısını her gün yaşıyorlar. Bugün, Kürdistan’ın güneyinde, Kürdistan’dan koparılmış alanlarda, İŞİD her  gün Kürdlere saldırmaktadır. Kürdleri kaçırmakta, öldürmektedir. Şengal, Kerkük, Maxmur, Xaneqin  gibi alanlar,,,

İŞİD, Kerkük, Maxmur, Xaneqin gibi alanlarda, her gün,  Kürd çiftçilerin ekin tarlalarını yakmaktadır. Irak polisinin gözleri önünde yakmaktadır. Amaç, Kürdleri taciz edip bölgeyi terketmesini sağlamak. Irak polisinin bu duyarsızlığı karşısında, Kürdleri koruyacak güç elbette peşmergedir. Ama Bağdat’daki yönetim, peşmergenin, bölgeye dönüşünü savsaklamaktadır.  Bazı İŞİD militanlarının, gündüz Irak polisi, gece İŞİD olduğu da bilinmektedir.  Kürdistan’dan koparılan bu alanların, 16 Ekim 2017 ihanetinden sonra, Haşdi Şabi’nin, Irak güçlerinin denetimine geçtiği biliniyor. Bağdat’ın yürüttüğü bu anti-Kürd politikanın Türkiye ve İran tarafından desteklendiği, ABD, Rusya, gibi devletlerin, Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi, İslam Konferansı gibi uluslararası örgütlerin  bu zulmü görmezlikten, bilmezlikten geldiği biliniyor.

Geçmişe, Qendil gibi alanları bir gün Türkiye, bir gün İran bombalardı. Bugün bombardımanlar aynı anda  yapılıyor. Bombardımanlardan, sivil yerleşim alanlarının etkilendiği de açıktır.

Bugün Afrin’de Türkiye tarafından desteklenen OSO güçleri, sık sık Kürdlerin evine-barkına, malına mülküne el koymakta, Kürdleri kaçırmakta ve katletmektedir. Kürdlere karşı yürütülen bu zulmün bütün dünyanın gözü önüne gerçekleştiği görülmektedir.

Halkların Demokratik Partisi’nin yürüyüşü konusunda, TVlerde  programlar yapılmaktadır. HDP’nin düşüncesi ve eylemi konusunda yapılan bu tartışmalara, HDPlilerin katılmasının engellenmesi  söz konusudur. Kürdlerin sesini  kısmak için, Kürdleri susturmak için  etik, ahlaki kurallar bir hiçe sayılmaktadır, ayaklar altına alınıp çiğnenebilmektedir.  Bunlara benzer olaylar, Kürdistan’ın her tarafında, her parçasında  yaşanmaktadır. Bunlar, bölünmenin, parçalanmanın, psylaşılmanın ortaya koyduğu, o günlerden beri sürüp gelen acılardır.

Bu koşullar altında, Kürdlerin, Kürd olmaktan, Kürd toplumunun bir üyesi olmaktan doğan haklarını, özgürlüklerini  aramaya, bunlara kavuşmaya çalışması, hukuki ve siyasi statü talep etmesi çok doğaldır. İzlenme gereken yol da budur.

Arap, Türk ve Fars milliyetçiliğinin  içeriğiyle, Kürd milliyetçiliğinin içeriği arasında çok büyük farklar vardır. Türk, Fars   ve Arap milliyetçiliğinin her üçü de ırkçı içeriktedir. Her üçü de kendileri için istedikleri hakları özgürlükleri Kürdler için istememektedir. Kürd kimliğini, Kürdistan kimliğini yoketmek için her yolu gündeme getirmektedirler. Bunun için soykırıma varan operasyonlar bile yapılmıştır. 1988 Halepçe, Enfal soykırımdır 1937-1938 Dersim soykırımdır.1935 Sason, 1930 Zilan Deresi, 1927 Bingöl/Guew soykırımdır. Bütün dünyanın bu soykırımlara duyarsız, sessiz kaldığı da bilinmektedir. Kürd milliyetçiliği ise, bu baskı zulumlare karşı kendini korumaya, kendi değerlerini yaşamaya çalışıyor. Kürd milliyetçiliği budur.

Her üç milliyetçilik/ırkçılık da Kürdlere baskı-zulum yapıyor Kürd haklarını, özgürlüklerini bastırmaya çalışıyor. Bu koşullar altında, Kürdlerin, gasbedilmiş olan hakları özgürlükleri için talepde bulunmaları çok doğaldır. Bunun için demokratik mücadele yürütmeleri çok doğaldır.    İzlenmesi gereken yol da budur.

Kürdler, milliyetçilik konusunu, Türklerin, Türk yazarlarının gözlükleriyle değerlendiremezler.  Kürdlerin,  milliyetçilik konusunu, Yakındoğu’da ve Ortadoğu’da, Türkler, Araplar ve Farslar karşısındaki olumsuz konumlarının bilincine vararak, ele almaları gerekir.

Türkler, Araplar, Farslar milliyetçilik konusunda büyük imtiyazlara sahiptir Türk, Arap, Fars olmalarından dolayı, doğumdan itibaren,  bu imtiyaz garantidir. Kürdler ise temel haklarını, özgürlüklerini, mücadele ederek, ağır bedeller ödeyerek, fedakarlıklar yaparak kazanabiliyor.

Bu çerçevede, ‘milliyetçilik kötüdür’, ‘Her türlü milliyetçilik kötüdür’ bir sözlerin, temeldeki esas sorunu kararmaktan başka bir işlevi yoktur.

                                         ***

Kürdler, devrim lafını kullanmayı çok seviyorlar. ‘Devrimci mücadele’, ‘devrimci savaş’ gibi  sloganları ağızlarından düşürmüyorlar

12 Mart 1971 Rejiminde, Diyarbakır Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Tutukevi’nde eğitim faaliyetleri de sürdürülürdü. Devrimci Doğu Kültür Ocakları’na mensup arkadaşların iki komünü vardı. İkisinde de her akşam eğitim yapılırdı. Lenin’in, Ne Yapmalı, Devlet ve İhtilal kitapları her iki tarafta da okunurdu. Marx-Engels’in, Lenin’in, Stalin’in başka kitapları da okunur tartışılırdı. Lenin’in, Ulusların Kendi Geleceklerini Belirleme Hakkı, Stalin’in Marksizm ve Milli Mesele gibi kitapları herkes tarafından defalarca okunuyordu. Ortaokul ve Lise öğrencileri için ise Marksist Felsefe Dersleri kitabı okutulurdu. Bunu tutukevi komutanlığı da bilirdi. Bu konuda fazla bir sorun yaşanmazdı.

1972 kışında bir akşam, yemekten sonra, yemekhanede, bir Regaip Kandili gecesinde, köylülerden ve esnaftan bazı arkadaşlar, Mevlid okumak için oturdular, 13-15 kişi vardı. Kürdçe Mevlid okunuyordu. Sessiz, sakin, hiçbir iddiası olmayan, sadece, dinsel duyguları yaşama heyecanını dışa vuran bir eylem.

Mevlid okunmaya başlanmasından on dakika kadar sonra, yemekhaneye bir çavuş geldi. Çavuş, ‘komutanın emri var. Komutan Mevlid okunmasının durdurulmasın istiyor’ dedi ve gitti. Kürdçe Mevlid okuma devam etti. Çavuşun gitmesinden on dakika kadar sonra da, tutukevi güvenlik biriminde yer alan  astsubay çavuş geldi. Komutanın emri, diyerek aynı emri astsubay çavuş tekrarladı.  Mevlid devam ediyordu.

Astsubay çavuşun gitmesinden 10-12 dakika kadar sonra da nöbetçi Ütğ. geldi. Sıkıyönetim komutanının emri diyerek, Mevlid’in bir an önce son bulmasını istedi. O  zaman kadar arkadaşlar, Mevlidle fazla ilgilenmemişlerdi. Ama gelip gitmelerin ısrarı karşısında, Mevlid engelleme girişimlerine  kararlı bir şekilde karşı durmaya başladılar. Kürdçe Mevlid de devam ediyordu. Mevlid okuyan, dinleyenler geleni-gideni farkediyor ama onlarla hiç ilgilenmiyorlardı. Kürdçe  Mevlid’e devam ediyorlardı.

Üsteğmenin gitmesinden çok kısa bir zaman sonra da tutukevi komutanı yarbayın bizzat kendisi geldi. ‘Bu beni aşan bir konudur. Sıkıyönetim Komutanlığı’nın emridir, diyerek emri tekrar etti. Önce gelenler, emri tekrarlayıp gidiyorlardı. Komutan yarbay tutuklularla tartıştı. Tutuklular kararlı bir şekilde, Mevlid okumanın doğal bir hak olduğunu vurgulamaya çalıştılar. O  zaman, komutan ‘Madem Mevlid okuyorsunuz, Türkçe okuyun’ dedi ve gitti.

Bu arada birbuçuk saate yakın bir zaman geçmişti. Mevlid okuma sona  erdi.

Devlet, ordu, Marksist klasiklerle eğitim yapmaktan rahatsız olmamıştı. Ama Kürdçe  Mevlid’den çok rahatsız olmuştu. Rahatsızlık, kanımca, Mevlid okunmasından değil, Mevlid’in Kürdçe okunmasından kaynaklanıyordu.

Devlet, ordu, kanımca, her akşam devam eden eğitimde, düzeni, devleti tehdit edici bir yön bulmuyor. Ama Kürdçe Mevlid’de, böyle bir potansiyel farketmiş, bunu dağıtmaya, etkisiz kılmaya  çalışıyor.

1970’ler…  Kürdçe Mevlid okunması, kanımca,  devrimci bir eylemdi. Çünkü, devletin en önemli Kürd politikası Kürdçe yasaklarıydı. Bu yasaklara karşı en etkili eylem de Kürdçe’yi bizzat yaşamaktır.

‘Saç-sakal kesilecek…’

Mevlid olayıyla ilgili olarak, olaydan sonraki bir gelişmeyi de dile getirmek istiyorum. Kürdçe Mevlid okunmasından dolayı, tutukevi komutanı,  , tutuklulara çok kızmıştı. Ertesi sabah, kahvaltıdan hemen sonra, komutanlık, ‘saç-sakal, kesilecek diye bir direktif yayımladı. Arkadaşlar arasında, buna şiddetle tepki gösterilmesi gerektiği konuşuluyordu. Tepki örgütlenmeye çalışılıyordu.

Bu direktifin yayımlanmasından hemen sonra, ‘koğuşlarda kimse kalmayacak herkesi dışarı çıksın’ diye yeni bir direktif daha yayımlandı. Havalandırmadaysa bir bölük asker vardı. Tutuklular, zorla oldukları yere oturtuldu. 8-10 askerin elinde berber aletleri vardı. Biraz da şiddet uygulayarak, herkesin saçını-sakalını kestiler…

‘İlkel Milliyetçilik’

1960’ların başlarında, ortalarında Kürd sözcüğü kullanılamazdı. Onun yerine, ‘Doğu’ sözcüğü kullanılırdı.  ‘Doğu’ dendiği zaman Kürd’den söz edildiği anlaşılırdı. ‘Doğu meselesi’ kavramları basında görülmeye başlandığı zamanlar,  devlet yanlısı yazarlar, Doğu’da yaşayan ilkel bir halktan, ilkel bir dilden bahsederlerdi. ‘yazısız ilkel bir dil, bu ilkel dille bir roman mı yazılmış? Bir dağın ön yüzündeki bir köyde oturanlarla, arka yüzünde bir köyde oturanlar bile birbirlerini anlamaz…’ gibi laflar edilirdi. Kürdler bu iddialar karşısında çaresiz kalırlardı.

Cumhuriyet tarihi botunca bu kavram hem devlet, kamu yönetimi tarafından hem de yazarlar, basın mensupları tarafından sık sık kullanılırdı.

1960’lar… Kürdistan, Jin, Roji Kurd, Hetawe  Kurd gibi yayınların, Kürd Teavün ve Terakki Cemiyeti,  Kürdistan Teali Cemiyeti gibi örgütlerin  bilinmediği  bir dönem.  1960’lar…   hemen hemen bütün yazarların Kemalist olduğu, devlet yanlısı olduğu bir dönem…

Kürd sözcüğü 1960’ların sonlarına doğru tek-tük kullanılmaya başlandı. 1967 Doğu Mitingleri bu yönden çok önemli bir süreçtir.

‘İlkel milliyetçilik’ kavramları devletin kavramlarıydı. 1980’lerin ortalarından itibaren bu kavram ana akım Kürd siyaseti tarafından kullanılmaya başlandı. Ana akım Kürd siyaseti ‘ilkel milliyetçilik’ gibi kavramları kimler için kullanıyordu?  ‘Kürdçe önemlidir. Bütün Kürdler Kürdçe öğrenmeye, Kürdçe konuşmaya, yazmaya çalışmalıdır. Kürd dili ve edebiyatı incelemeleri önemlidir. Kürd folklorunu araştırmak önemlidir Bütün Kürdler, çocuklarına Kürdçe öğretmeye çalışmalıdır…’ vs. diyenlere karşı kullanıyordu.

‘İİkel milliiyetçilik’ devletin kavramlarıydı. Devletin, kendi kavramlarını, bizzat Kürdlere söyletmesi, devletin çok büyük bir başarısıdır.

                                      ***

Ali Fikri Işık’ın, ‘Hukuki ve siyasi statü talep etmek milliyetçilik midir?’ yazısı değerli bir yazıdır. Düşüncede ufuklar açan bir yazıdır.  Ali Fikri Işık’ın, ‘Türkler neden Kürdler için yürümüyor?’ başlıklı yazısı da böyledir.

 

Bu makale toplam: 6047 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:21:53:41
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x